Z uwagi na pojawiające się wątpliwości dot. interpretacji standardu dot. monitorowania rozwoju dziecka przez personel instytucji opieki przedstawiamy opisowe wyjaśnienie.
Standard „o monitorowaniu” brzmi: W instytucji opieki są spisane zasady organizacji pracy, umożliwiające personelowi poza bezpośrednią pracą z dziećmi wykonywanie w ramach czasu pracy takich czynności, jak: (…) 6) monitorowanie rozwoju dziecka zgodnie z ustalonym w instytucji opieki systemem).
Jako organizacja, która wzięła na siebie rolę lidera przy wdrażaniu standardów opieki, znamy je na wylot, po raz kolejny chcemy więc przestrzec przed nadinterpretacją zapisów. W Podręczniku dla kadry zarządzającej w rozdziale Praca ze standardami krok po kroku napisaliśmy:
KROK 1 PIERWSZY KROK TO DOKŁADNE PRZESTUDIOWANIE STANDARDÓW – UWAŻNE CZYTANIE, BEZ DODATKOWYCH INTERPRETACJI.
Podczas szkoleń i rozmów z personelem instytucji na temat standardów zaobserwowaliśmy, że często do sformułowania danego standardu określonego w Rozporządzeniu dodawane jest dodatkowe znaczenie. I tak na przykład (…) ze strony praktyków wielokrotnie spotykaliśmy się z obawami, że [monitorowanie] oznacza konieczność prowadzenia diagnozy wszystkich dzieci i wprowadzania ewaluacji postępów.
Zacytowany standard tego nie wymaga. Oczywiście można to robić – ogólnie rzecz biorąc, standardy nie ograniczają wykonywania dodatkowych działań, ale konieczne jest monitorowanie rozwoju zgodnie z ustalonym w instytucji systemem.
(…) Rozporządzenie nie mówi o diagnozie, nie mówi o ewaluacji. Mówi o monitorowaniu.
Chcemy jeszcze raz podkreślić, że w rozumieniu standardów opieki nad dzieckiem do lat 3 monitorowanie rozwoju dzieci nie jest stawianiem diagnozy. Nie polega na „etykietowaniu”, rozpoznawaniu zaburzeń czy formułowaniu zaleceń terapeutycznych. Opiekunki w placówkach nie mają obowiązku i nie powinny stawiać diagnozy, a standardy tego nie wymagają. Różnica między monitorowaniem a diagnozą jest zasadnicza. Diagnoza to specjalistyczny proces prowadzony przez uprawnionych specjalistów w oparciu o wystandaryzowane narzędzia. jej celem jest rozpoznanie określonego zaburzenia lub trudności rozwojowej. Monitorowanie natomiast to uważna, systematyczna obserwacja dziecka w codziennych sytuacjach. Jego celem jest opisanie funkcjonowania dziecka i odpowiedź na pytanie, czy oraz jakiego wsparcia potrzebuje ono w środowisku żłobka i domu.
Standardy opieki kładą nacisk przede wszystkim na uważność, wrażliwość i responsywność opiekunki. To właśnie codzienna, świadoma obecność dorosłego, który obserwuje, rozumie i adekwatnie reaguje na sygnały dziecka, jest podstawą jakościowej opieki. Monitorowanie rozwoju ma wspierać tę uważność – porządkować ją i dokumentować. To fundament świadomej, odpowiedzialnej pracy z małym dzieckiem. Dzięki niemu możemy szybciej reagować na pojawiające się trudności, adekwatnie wspierać rozwój i tworzyć środowisko, w którym każde dziecko ma realną szansę rozwijać się zgodnie ze swoim potencjałem.